was successfully added to your cart.

Ontwikkelingen

Vertrouw jij jouw computer?

By 12 April 2018 No Comments

“We zullen moeten samensmelten met AI of we worden achtergelaten”, zegt Elon Musk in de documentaire ‘Do You Trust This Computer’. De boodschap? We’re screwed.

Beelden van Hitler, Trump, de atoombom. Scenes uit films als ‘Terminator’, ‘2001: A Space Odyssey’, ‘The Matrix’ en ‘Ex Machina’. Een dozijn experts die hun verontrusting uitspreken over de rol die technologie speelt in onze wereld. Eerlijk is eerlijk: Chris Pain, die eerder twee docu’s maakte over de elektrische auto, laat niets aan de verbeelding over.

In anderhalf uur behandelt Pain Artificial Intelligence (AI) in vogelvlucht. Killer robots, zelfsturende systemen, androids die menselijke emoties nadoen, de algoritmes van Facebook, fakenews en big data veegt hij op één hoop. Tussen de voorbeelden door waarschuwen Elon Musk, futurist Ray Kurzweil, Shivon Zilis (directeur van Open AI) en IBM Watsons ontwikkelaar David Ferrucci ons voor de toekomst. En eigenlijk ook weer niet: de toekomst is namelijk in steen gebeiteld. AI gaat ons knechten. Verzet is zinloos.

‘Do You Trust This Computer’ is zo snel en goed gemonteerd dat de docu voelt als een warm bad waarin je langzaam wegzinkt in een roes van apathie. Had Pain aan het eind beweerd dat jij als kijker eigenlijk een AI bent, je had hem geloofd. De reacties op social media zijn dus voorspelbaar: we’re screwed. Elon Musk doet een duit in het zakje door de docu overal te delen en ervoor te zorgen dat iedereen ‘Do You Trust This Computer’ afgelopen weekend gratis kon kijken. Wanneer iets het goedgekeurd-stempel van Musk krijgt, dan moet de boodschap wel de moeite waard zijn.

Niet dus.

Laat ik wat nuance aanbrengen: ‘Do You Trust This Computer’ is een vaktechnisch uitstekend gemaakte documentaire, de inhoud is zwak. Niet alleen is het verhaal dat Pain vertelt oppervlakkig en ééndimensionaal, hij gaat voorbij aan de grote vragen die ten grondslag liggen aan het onderwerp AI. Soms stelt een van de experts in zijn docu zo’n vraag. Wat betekent het om mens te zijn, bijvoorbeeld. Of: is technologie onze god? Na zo’n vraag komt Pain steevast met een groots en meeslepend beeld.

Een atoombom die ontploft.
De gebroeders Wright die een paar centimeter van de grond komen.
Een Japanse ontwerper die verliefd naar zijn android kijkt.
Morpheus die Neo uitlegt dat AI de mensheid heeft geknecht.

Het gebruik van dat fragment uit ‘The Matrix’ (1999) is het beste voorbeeld van Pains framing. De film is losjes gebaseerd op ‘Simulacra and Simulation’ (1981) van Jean Baudrillard. Om in een simulatie te leven hebben we geen AI nodig, zo betoogt de Franse socioloog in het boek. Taal, systemen, modellen en simulaties zorgen er al voor dat we ver verwijderd zijn geraakt onze realiteit. Die kennen we niet eens meer. Hij noemt die situatie de hyperrealiteit. Saillant detail: Baudrillard gelooft dat ontsnappen onmogelijk is. Advies? Duik zo diep mogelijk in de hyperrealiteit.

technocalyps

De manier waarop Pain AI framed is gangbaar. De meeste techniek-filosofen doen niet anders. Techniek zien zij als iets dat door de mens gemaakt is en uiteindelijk de mens gaat beheersen. Die manier van denken past in de westerse denktraditie waarin een onderscheid wordt gemaakt tussen mensen en niet-mensen. Elk conflict komt dan uiteindelijk op hetzelfde neer: mens versus niet-mens. In de filosofie staat dat betekend als een ‘Heideggertje doen’. Laat ik hier niet dieper ingaan op de absurditeit daarvan. Dat is misschien een goed onderwerp voor een volgende blogpost.

Twaalf jaar geleden maakte de Vlaamse filmmaker Frank Theys ‘TechnoCalyps’. Een drieluik over de opkomst van AI. Theys gaat er wél de diepte in. Gaat op zoek naar wat ons eigenlijk menselijk maakt, stelt vragen over transhumanisme, vraag zich af of de mens zoals wij die nu definiëren verdwijnt of al verdwenen is. Uit 2006 dus, ik zag ‘TechnoCalyps’ destijds in De Brakke Grond, en nog steeds actueel. Wie ‘m kijkt na ‘Do You Trust This Computer’ vraagt zich af of er het afgelopen decennium überhaupt iets is gebeurd in het vakgebied van AI. ‘TechnoCalyps’ maakt duidelijk dat het denken in de dichotomie mens-technologie niet meer bij de wereld past. Het wordt tijd de mens en onze relatie met onze omgeving radicaal te hervormen.

We verdienen een nieuwe verlichting. Nu.

Daar ga ik volgende week dieper op in. Voor nu: kijk beide documentaires (links vind je hieronder) en laat me weten wat je ervan vond.

Verder kijken en lezen
[1] ‘Do You Trust This Computer’ van Chris Pain is hier gratis te zien op youtube, maar ik raad je aan de docu hier te streamen (voor $3,99 hoef je het niet te laten).
[2] De drie delen van ‘TechnoCalyps’ van Frank Theys heb ik hier voor je bij elkaar gezet. Neem er de tijd voor. Het is een lange zit van meer dan drie uur.
[3] Bij Motherboard van Vice stelt Daniel Overhaus vragen over de oppervlakkigheid en ééndimensionaliteit van ‘Do You Trust This Computer’. (link)

Theo Ploeg

About Theo Ploeg

Dedicated accelerationist en fictional sociologist. Vertelt verhalen over mogelijke toekomst én is gelukkig in het extreme nu. Onderzoekt de toekomst van design en de kunst van het leven in een versnellende wereld bij Studio Hyperspace, doceert onder andere bij Maastricht Academy of Media, Design and Technology. Volg hem op twitter: @theoploeg.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.